2010-12-05

&kde; SC 4.6

# Podręcznik modułu Jabber

## O module Jabber XMPP

XMPP lub Jabber (obie nazwy oznaczają to samo) jest nazwą otwartego, rozproszonego protokołu sieciowego wykorzystywanego do komunikacji natychmiastowej. Został on zaprojektowany w architekturze klient-serwer, przy czym w Internecie jest wiele serwerów na których każdy może założyć konto. Z jednej strony, serwery są zwykle połączone z wieloma klientami, natomiast z drugiej - z wieloma serwerami XMPP. W celu zilustrowania działania całej struktury posłużmy się przykładem:

Romeo kocha Julię i chce rozmawiać z nią wykorzystując sieć Jabber. Może on pisać wiadomości korzystając ze swojego klienta połączonego z siecią `montague.net`. Natomiast klient Julii jest połączony z serwerem `capulet.com`.

Podczas zakładania konta Romeo wybrał tzw. JID (Jabber-identifier, czyli adres użytkownika Jabbera). JID działa w podobny sposób, co adres email - nazwa użytkownika jest połączona z nazwą serwera przy pomocy znaku @. W naszym przykładzie Romeo mógłby wybrać JID w postaci: `romeo@montague.net`.

Żeby kontaktować się z innymi osobami Romeo musi dodać ich adresy JID do swojej listy kontaktów. Mogą one korzystać z tego samego serwera XMPP (⪚ `bob@montague.net`), ale mogą też używać innych serwerów (⪚ `peter@wasinet.org` lub, oczywiście, `julia@capulet.com`).

Schemat sieci Jabber

Schemat sieci Jabber

Protokół Jabber/XMPP może, oczywiście, realizować wiele innych usług (⪚ szyfrowanie wiadomości, rozmowy głosowe- i wideokonferencje, rozmowy grupowe itp.), o których wspomnimy dalej.

Dwie popularne usługi komunikacji natychmiastowej korzystają w tle z protokołu Jabber/XMPP: Google Talk i Czat Facebooka. Konta w tych systemach mogą być skonfigurowane w &kopete; tak, jak każde inne konta Jabbera. Szczegółowo jest to wyjaśnione w innym miejscu oraz na stronach operatorów tych usług.

Mając te informacje możemy przejść do głównej części przewodnika: jak skonfigurować klienta Jabbera oraz możliwości funkcjonalne &kopete;.

## Pierwsze kroki

### Pobranie Kopete

Ikona Kopete

Ikona Kopete

Oczywiście, zanim zaczniesz używać &kopete; musisz go najpierw zainstalować. Jeżeli używasz systemu GNU/Linuxjest bardzo prawdopodobne, że program &kopete; już został zainstalowany (jeśli korzystasz z KDE Software Compilation) lub jest on dostępny w jednym z repozytoriów oprogramowania Twojej dystrybucji.

Teraz zainstaluj &kopete; i uruchom go po raz pierwszy.

## Założenie konta Jabbera

Po uruchomieniu &kopete; zobaczysz puste okno.

Puste okno Kopete

Puste okno Kopete

Na dole jest informacja Kliknij tutaj w celu dodania nowego konta. W celu dodania nowego konta kliknij w tym miejscu lub otwórz z menu Ustawienia Konfiguracja.... Ponieważ chcemy założyć konto Jabbera wybieramy z menu opcję Jabber i klikamy na Następny. Po kliknięciu na Zarejestruj nowe konto zostanie otwarte nowe okno, w którym można wpisać nazwę serwera Jabbera, na którym zostanie utworzone nowe konto.

Konfiguracja Kopete

Konfiguracja Kopete

Można ją wpisać ręcznie do pola tekstowego serwer Jabbera lub wybrać z listy rozwijanej po kliknięciu na przycisk Wybierz....

Wybór serwera

Wybór serwera

Po wybraniu serwera można w polu Identyfikator Jabbera wpisać Jabber-ID, &ie; Twoją ulubioną nazwę użytkownika. Należy ją wpisaćprzed znakiem @. Po dwukrotnym wpisaniu hasła powinieneś też zaznaczyć pole wyboru Używaj szyfrowania (SSL), dzięki czemu połączenie klienta z serwerem zostanie zaszyfrowane.

Załóż konto

Załóż konto

Większość serwerów, choć nie wszystkie, realizują taką funkcję. Teraz kliknij na Zarejestruj w celu zakończenia rejestracji.

Gratulacje, właśnie zarejestrowałeś nowe konto na serwerze Jabbera!

## Uzupełnij dane konta w Kopete

Masz teraz konto na serwerze Jabbera i &kopete; prosi o Krok drugi: dane konta. &kopete; automatycznie wpisuje Jabber ID i hasło w odpowiednie pola. Jeżeli chcesz, aby program &kopete; pamiętał Twoje hasło, żeby nie trzeba było go wpisywać przy każdym nawiązywaniu połączenia z serwerem, zaznacz opcję Zapamiętaj hasło.

Jeśli chcesz korzystać z istniejących kont Google Talk lub Czat Facebooka (obydwie usługi są oparte naserwerach Jabbera), użyj swojego adresu w Google Mail lub danych konta Facebooka (więcej informacji na ten temat można znaleźć tutaj).

Możesz też włączyć opcję Wyłącz z Połącz wszystkie. Informuje ona program &kopete; aby nie uruchamiał połączenia związanego z tym kontem podczas uruchamiania pozostałych kont (&kopete; może równocześnie korzystać z wielu kont i różnych protokołów, takich jak ICQ czy MSN). Jeżeli włączysz tę opcję, będziesz musiał później ręcznie uruchamiać to konkretne połączenie za każdym razem, gdy będziesz chciał nawiązać połączenie z serwerem.

Program &kopete; powinien teraz wyglądać tak:

Okno z informacjami o koncie

Okno z informacjami o koncie

W celu wybrania dodatkowych opcji kliknij na karcie Połączenie . Ze względów bezpieczeństwa proponujemy włączyć opcję Używaj szyfrowania i wyłączyć Pozwalaj na przesyłanie hasła tekstem jawnym.

W środowisku domowym, w którym nie stosuje się specjalnej konfiguracji firewalla domyślne ustawienia serwera powinny być wystarczające.

Ustawienia lokalizacji są kolejną specjalnością Jabbera. Można tu ustawić tzw. źródła wskazujące skąd dane połączenie zostało nawiązane. Na przykład jeżeli w tym samym czasie logujesz się do Jabbera z telefonu komórkowego i laptopa (jest to jak najbardziej możliwe) źródło pozwala na poinformowanie znajomych, z którego urządzenia korzystasz. Można im nadać nazwy np. Laptop czy Android. Nazwa źródła zostanie dodana do identyfikatora JID w postaci `romeo@montague.net/Laptop`, więc wybierając ją możesz zechcieć uwzględnić chęć zachowania prywatności.

W naszym przypadku Źródło zostanie ustawione na `Laptop`. Priorytet jest przydatny głównie wtedy, gdy równocześnie używasz kilku urządzeń i informuje, z którym urządzeniem (⪚ telefonem komórkowym lub laptopem) należy się w takim wypadku kontaktować. Wiadomości otrzyma urządzenie o najwyższym priorytecie spośród wszystkich podłączonych do sieci.

Ustaw konfigurację konta

Ustaw konfigurację konta

Kolejna karta, Przesyłanie plików, zazwyczaj nie jest wykorzystywana.

Są wreszcie pewne ustawienia związane z prywatnością zebrane w karcie Prywatność. Znaczenie większości z nich powinno być oczywiste. Stosowanie opcji Używaj starego formatu PGP w podpisanych i szyfrowanych wiadomościach (więcej informacji na temat PGP można znaleźć tutaj) nie jest zalecane, gdyż to samo zapewnia wbudowany protokół OTR, który został objaśniony dalej.

Teraz można kliknąć na Następny w celu zakończenia konfiguracji konta. Można też opcjonalnie wybrać kolor związany z kontem, a kiedy zechcesz połączyć się z serwerem Jabbera zaznacz pole wyboru Połącz teraz.

Kończenie konfiguracji

Kończenie konfiguracji

Teraz możesz zakończyć konfigurację.

Można też połączyć się z serwerem ręcznie klikając na Status Dostępny w głównym oknie Kopete lub klikając prawym klawiszem myszy ikonę Kopete w tacce systemowej i wybierając Ustaw status Dostępny. Jeżeli wcześniej zaznaczyłeś opcję Wyłącz z Połącz wszystkie będziesz musiał się każdorazowo logować klikając prawym klawiszem myszy ikonę Kopete w tacce systemowej i wybierając twojJID@example.org Dostępny.

Nawiązywanie połączenia

Nawiązywanie połączenia

## Dodawanie znajomych

Po nawiązaniu pierwszego połączenia z serwerem okno &kopete; jest zwykle puste. Może się w nim znajdować domyślny kontakt dodany przez serwer, który mógł był Ci wysłać wiadomość powitalną, ale na liście znajomych nie ma rzeczywistych kontaktów. Pierwszym krokiem przy dodawaniu znajomych w Jabberze jest, oczywiście, zapytanie ich o identyfikatory Jabber ID. Jeżeli je znasz, możesz je dodać do &kopete; klikając na Dodaj twojJID@example.org albo na Plik Dodaj kontakt twojJID@example.org. Zostanie wówczas otwarte nowe okno, w którym możesz wpisać Jabber ID osoby, którą chcesz dodać do listy kontaktów. Wpisz identyfikator i kliknij OK. Możesz też wykorzystać opcję Grupa w celu przypisania kontaktów do określonych grup, ⪚ rodzina czy praca. Korzystając z opcjiWpis do książki adresowej można też powiązać kontakty Jabbera z wpisami w książce adresowej KAddressBook dzięki czemu programy będą mogły wymieniać takie informacje, jak np. zdjęcia profilowe.

Dodawanie znajomego

Dodawanie znajomego

Dodałeś więc pierwszego znajomego do listy kontaktów. Ale zanim będziesz mógł mu (albo jej) wysyłać wiadomości, znajomy musi zaakceptować pojawienie się na Twojej liście kontaktów. Dopóki to nie nastąpi po prawej stronie kontaktu wyświetlany jest mały, żółty wykrzyknik.

Twój kontakt

Twój kontakt

Gdy znajomy zaakceptuje dodanie go (jej) do Twojej listy kontaktów, albo sam doda Cię do swojej listy, ikonka jego kontaktu zostanie pokolorowana gdy tylko połączy się on (ona) z serwerem Jabbera. Dokładne znaczenie poszczególnych ikon (Dostępny, Nieobecny, &etc;) są opisane w sekcji Status, gdzie możesz również ustawiać własny status. O akceptacji kontaktu zostaniesz powiadomiony.

Zwykle znajomy będzie chciał również dodać Cię do swojej listy kontaktów, więc również Ty będziesz musiał zaakceptować tę czynność. &kopete; informuje o tym wyświetlając na dole zieloną flagę z opisem prośby. Jeżeli się zgadzasz, kliknij na Autoryzuj. Obszar powiadomień może zostać zamknięty poprzez kliknięcie na krzyżyk w prawym górnym rogu.

Twój kontakt dodał Cię do swojej listy

Twój kontakt dodał Cię do swojej listy

Po zakończeniu powinieneś zobaczyć listę kontaktów podobną do przedstawionej na następnej ilustracji.

Twój kontakt jest w pełni autoryzowany

Twój kontakt jest w pełni autoryzowany

Pomyślnie dodałeś pierwszy kontakt do listy kontaktów.

## Wysyłanie wiadomości i plików

Pogawędkę (czat) można rozpocząć klikając w nazwę kontaktu. Zostanie wówczas otwarte nowe okno zawierające w dolnej części małe pole tekstowe z kursorem. Można tam wpisać tekst wiadomości, a następnie wcisnąć &Enter; lub kliknąć przycisk Wyślij. Tekst wiadomości zostanie wówczas wysłany do odbiorcy.

Pierwszy czat

Pierwszy czat

### Przesyłanie plików

W celu wysłania plików przez Jabbera kliknij na Wyślij plik, a następnie wybierz plik do wysłania. Po zakończeniu transmisji otrzymasz powiadomienie - zarówno w przypadku pomyślnego zakończenia, jak i w przypadku błędów.

Ta funkcja może czasem nie działać ze względu na niezgodności konfiguracji niektórych serwerów.

### Rozmowa grupowa

Jabber umożliwia nie tylko komunikację z jedną osobą. Można też prowadzić rozmowy grupowe w stylu IRC, gdzie w czacie bierze udział wiele osób jednocześnie. W celu użycia Czatu Grupowego należy kliknąć prawym klawiszem myszy na ikonę &kopete; w tacce systemowej, a następnie wybrać `twojJID` Dołącz do rozmowy grupowej..., gdzie `twojJID` oznacza Twój własny identyfikator Jabber ID. Zostanie wówczas otwarte nowe okno, w którym będziesz mógł dołączyć do pokoju rozmów.

Rozmowa grupowa

Rozmowa grupowa

Listę istniejących pokojów rozmów na serwerze Jabbera można zobaczyć klikając na Zapytanie. Wybierz jeden z nich i naciśnij &Enter;, aby dołączyć do prowadzonego w nim czata.

Można też utworzyć własny pokój rozmów wpisując jego nazwę w pole Pokój. Następnie należy nacisnąć &Enter; lub kliknąć na Dołącz-

Po utworzeniu pokoju rozmów zobaczysz, że w oknie &kopete; pojawiło się nowe pole zawierające identyfikator w rodzaju `NazwaPokojuRozmow@jabber.example.org`. Można je traktować tak, jak każdy inny kontakt, &ie; dołączyć do czata poprzez kliknięcie w ten identyfikator &etc;.

Masz już skonfigurowanego klienta Jabbera i możesz przy jego pomocy kontaktować się ze znajomymi. Jednak żeby lepiej wykorzystać możliwości &kopete; możesz dostosować działanie aplikacji do swoich potrzeb. Dlatego na kolejnych stronach podręcznika zamieściliśmy zestaw przydatnych porad.

## Przydatne wskazówki

Poniższe wskazówki odnoszą się do głównego okna konfiguracyjnego &kopete; dostępnego pod Ustawienia Konfiguracja.... Pamiętaj, że zachowanie nowych ustawień wymaga kliknięcia w Zastosuj lub OK.

Zmiany wpływające na ustawienia kont oraz konfigurację wielu kont (Jabber/XMPP, ICQ, MSN i wielu innych) można znaleźć na karcie Konta. Jeżeli chcesz dodać informacje osobiste lub dodać zdjęcie (awatar), kliknij Zmień ustawienia tożsamości.... Zdjęcie może zostać wysłane na serwer po kliknięciu lewym klawiszem myszy małej ikony na dole obszaru przeznaczonego na zdjęcie.

Ustawienia tożsamości

Ustawienia tożsamości

Kolejną kartą na pionowej liście po lewej stronie jest Lista kontaktów. Znaczenie większości ustawień powinno być oczywista. Bardzo przydatnym ustawieniem jest Używaj fotografii kontaktów, jeśli są dostępne. Pozostałe trzy poziome karty(Kolory i czcionki, Zaawansowane i Układ) zawierają specjalne ustawienia, które możesz chcieć dostroić gdy już poużywasz &kopete; przez kilka tygodni.

Konfiguracja Statusu umożliwia ustawienie domyślnegoopisu statusu.

Kliknięcie na Zachowanie powoduje otwarcie okna z dość szczegółowym zestawem parametrów. Najbardziej interesujące są Obsługa wiadomości i Status początkowy , które można znaleźć na karcie Ogólne. Pierwszy decyduje o tym, czy wiadomości przychodzące od Twoich kontaktów będą natychmiast wyświetlane w nowym oknie, czy też będą kolejkowane do momentu, w którym otworzysz program &kopete;. Druga opcja mówi &kopete;, czy powinien automatycznie rejestrować się w serwerze natychmiast po uruchomieniu programu. Jeśli ją ustawisz będziesz dostępny dla swoich kontaktów jak tylko uruchomisz &kopete;. Karta Powiadomienia pozwala na ustawienie, w jakich sytuacjach &kopete; wysyła informacje przez podsystem powiadomień (w większości przypadków jest to KNotify). Jeżeli chcesz, by &kopete; automatycznie ustawiało status Nieobecny otwórz kartę Ustawienia statusu Nieobecny i włącz pierwszą opcję. Możesz tu też ustawić czas od ostatniego działania (pisania na klawiaturze lub ruchu myszą) po którym &kopete; automatycznie ustawi status Nieobecny. Domyślne opóźnienie wynosi 10 minut. Opisy opcji zgrupowanych w zakładce Rozmowa powinny być oczywiste i mają standardowo ustawione rozsądne wartości.

Kolejny element w pionowym szeregu po lewej stronie, to Okno rozmowy. Pierwsza karta, Styl, pozwala ustalić wygląd okna. Można też zainstalować własne style lub pobrać je z Internetu klikając na Pobierz nowy. Gdy podczas konwersacji wpiszesz Emotikon, &kopete; automatycznie zamieni go na postać graficzną. Na karcieEmotikony można to działanie zablokować lub wybrać inny zestaw emotikonów graficznych. Opisy opcji zgrupowanych na ostatniej karcie, Kolory i fonty są oczywiste i pozwalają ustawić odpowiednie parametry okna rozmowy.

Kamery internetowe są obsługiwane przez &kopete;, ale obecnie (listopad 2010) nadal występują problemy z obsługą wideoczatów. Ustawienia na karcie Wideo możesz więc zmieniać tylko na własną odpowiedzialność - jest bowiem całkiem możliwe, że nie będą one poprawnie działać. W rozwiązywaniu problemów związanych z kamerą internetową pomocne mogą się okazać fora KDE.

## Wtyczki

Bardzo mocną stroną &kopete; jest możliwość używania wtyczek. Pewien zestaw wtyczek jest preinstalowany, a nowe mogą zostać zainstalowane np. przy pomocy menedżera pakietów Twojej dystrybucji systemu &Linux;. Mogą one być włączane i konfigurowane na karcie Wtyczkipoprzez zaznaczenie odpowiednich pól wyboru. Opisy większości z nich są dość oczywiste. Kilka najbardziej przydatnych, to: Historia, która umożliwia rejestrację wszystkich czatów i zapisywanie ich na dysku. Później można ją wczytać do Okna rozmowy klikając w ikonę Pokaż historię lub wybierając z menu Narzędzia Pokaż historię.

### OTR

Jedną z najważniejszych wtyczek w obszarze ochrony prywatności jest OTR. Umożliwia ona szyfrowanie rozmowy, dzięki czemu osoby trzecie nie będą w stanie jej odczytać. Po włączeniu wtyczki należy otworzyć jej ustawienia (klikając ikonę klucza) i Wygenerować klucz szyfrowania.

Wygeneruj klucz OTR

Wygeneruj klucz OTR

Może to zająć chwilę czasu, więc będziesz musiał poczekać, aż &kopete; skończy. Później należy zamknąć okno klikając OK i Zastosuj. Będziesz też musiał ponownie uruchomić &kopete;. Gdy zechcesz nawiązać z kimś bezpieczne połączenie otwórz okno rozmowy, a następnie idź do Narzędzia Ustawienia OTR Uruchom sesję OTR lub użyj ikony Szyfrowanie OTR Uruchom sesję OTR. Jeżeli oprogramowanie drugiej strony obsługuje OTR &kopete; nawiąże połączenie szyfrowane, natomiast jeżeli nie - wyświetlony zostanie komunikat o błędzie.

Pierwsze użycie OTR

Pierwsze użycie OTR

Żeby mieć pewność, że dodany kontakt rzeczywiście należy do osoby, za którą się podaje, należy go jednorazowo uwierzytelnić. W tym celu można iść do Narzędzia Ustawienia OTR Uwierzytelnij kontakt. Można tu wybrać jedną z trzech opcji:

- Pierwsza polega na zadaniu partnerowi pytania, na które odpowiedź zna tylko on i Ty.

- Drugą możliwością jest tajne hasło, które partner musi znać - najlepiej je przekazać innym, bezpiecznym kanałem komunikacji, ⪚ przez telefon.

- Po trzecie, można ręcznie sprawdzić odcisk klucza publicznego drugiej strony. Jest to najbezpieczniejsza, ale też najbardziej kłopotliwa możliwość, więc użycie którejś z pozostałych dwóch opcji prawdopodobnie będzie wygodniejsze i szybsze. W celu sprawdzenia odcisku klucza OTR należy poprosić drugą stronę o podanie odcisku klucza przez bezpieczny kanał, ⪚ telefon lub szyfrowany email.

Załóżmy, że wybraliśmy opcję pierwszą i zadamy partnerowi pytanie. W odpowiednich polach wpisz pytanie oraz oczekiwaną odpowiedź.

Zadawanie tajnego pytania

Zadawanie tajnego pytania

Partner zobaczy pytanie i będzie musiał na nie odpowiedzieć. Jeśli odpowiedź jest prawidłowa, kontakt zostanie uwierzytelniony i będzie można używać OTR.

Zakończono konfigurację OTR

Zakończono konfigurację OTR

Partner może z kolei chcieć uwierzytelnić Ciebie, więc jeśli zobaczysz okno z prośbą o uwierzytelnienie po prostu odpowiedz na pytanie. W ten sposób Ty sam staniesz się uwierzytelnionym użytkownikiem na liście kontaktów swojego znajomego.

Uwierzytelnienie OTR

Uwierzytelnienie OTR

Po nawiązaniu bezpiecznego połączenia na górze okna rozmowy zostanie wyświetlona zielona ikona z zamkniętą kłódką. W celu zakończenia bezpiecznego połączenia możesz po prostu zamknąć okno rozmowy lub kliknąć Szyfrowanie OTR Zakończ sesję OTR.